10 Vai trò của phân bón hữu cơ và vô cơ đối với cây trồng

Trong mọi trường hợp, chúng ta đều không thể phủ nhận được vai trò của phân bón đối với cây trồng. Dù là phân vô cơ hay hữu cơ, chúng đều là nguồn cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho cây phát triển. Vậy, tại sao lại chia phân bón thành hai loại: phân vô cơ và hữu cơ? Hai loại phân bón đó có gì khác nhau? Hãy cùng Chế phẩm vi sinh Đức Bình tìm hiểu qua bài viết: Vai trò của phân bón hữu cơ và phân bón vô cơ với cây trồng nhé.

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại phân bón khác nhau. Chúng được chia ra theo công dụng, thương hiệu hoặc thành phần. Hiểu rõ về phân bón sẽ giúp bà con lựa chọn được chủng loại phân phù hợp với cây trồng của mình. Vậy, giữa phân bón vô cơ và hữu cơ, đâu mới là lựa chọn tối ưu nhất cho loại cây bạn đang trồng?

1. Vai trò của phân bón hữu cơ đối với cây trồng

Để hiểu rõ vai trò của phân bón hữu cơ, chúng ta cần biết phân hữu cơ là gì? Đây là loại phân bón mà chất dinh dưỡng thuộc hợp chất hữu cơ ở dạng đa lượng, trung lượng và vi lượng. Chúng được tạo ra từ chất thải của động vật và thực vật và được sử dụng phổ biến trong nông nghiệp trồng cây. Phân bón hữu cơ được chia thành 2 loại gồm:

• Phân bón hữu cơ truyền thống: phân xanh, phân trùn quế, các loại rác và phân chuồng…
• Phân bón hữu cơ công nghiệp: là các loại phân hữu cơ khoáng, vi sinh hoặc là sinh học.

Thông thường, phân hữu cơ được làm từ chất thải nhà bếp, sinh hoạt hàng ngày, quá trình sản xuất thủy hải sản…. Công dụng của loại phân bón này là giúp đất tăng thêm độ phì nhiêu, trở nên tơi xốp hơn đồng thời góp phần cải tạo đất. Phân hữu cơ sẽ bổ sung thêm chất hữu cơ, vi sinh vật có lợi cùng chất mùn để cây trồng phát triển, đất canh tác cũng được cải thiện.

Như đã đề cập ở trên, vai trò của phân bón hữu cơ là cải tạo đất canh tác và cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng. Tuy nhiên, tác dụng cụ thể của chúng ra sao thì chúng ta sẽ phân tích kỹ hơn dưới đây:

1.1 Cung cấp dinh dưỡng

Trong phân bón hữu cơ có đầy đủ dinh dưỡng đa lượng, trung lượng và vi lượng cho cây trồng. Những nguyên tố này được hấp thu dễ dàng bởi cây trồng và đem lại khả năng phát triển cân đối. Điểm cộng của phân hữu cơ là sau khi bón sẽ được phân giải hiệu quả để cây trồng hấp thu trong thời gian dài mà không dẫn đến tình trạng thừa đạm.

1.2 Tăng vi sinh vật hữu ích

Một vai trò quan trọng khác của phân bón hữu cơ là tăng cường các vi sinh vật hữu ích. Những vi sinh vật này có khả năng phân giải lân hoặc cellulose hay cố định đạm rất tốt. Sử dụng phân hữu cơ đều đặn sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho cây trồng phát triển, góp phần tiêu trừ những vi sinh vật có hại.

1.3 Kích thích cây trồng phát triển

Phân hữu cơ có chứa nhiều chất mùn, nhiều axit hữu cơ giúp kích thích rễ cây phát triển. Khi rễ cây khỏe mạnh, chúng càng dễ dàng hấp thu dinh dưỡng từ lòng đất. Phân hữu cơ ngoài dùng để bón còn có thể lên lá nhằm nâng cao khả năng quang hợp cho cây, đảm bảo cây sự phát triển mạnh mẽ, toàn diện từ rễ, gốc, lá, thân, cành…

1.4 Cải tạo đất giúp đất màu mỡ, tơi xốp, thoáng khí

Sau khi canh tác một thời gian đất sẽ có hiện tượng bạc màu và mất dinh dưỡng. Lúc này, vai trò của phân bón hữu cơ sẽ giúp cải tạo lại đất trồng. Bằng cách động tới cấu trúc của đất thì tính chất hóa học, sinh học và cả tính vật lý của đất đều được cải thiện tốt hơn. Chính vì vậy, sử dụng phân bón hữu cơ là giải pháp tuyệt vời để cải tạo đất sản xuất nông nghiệp trồng cây hiện nay.

1.5 Hạn chế xói đất

Phức hệ hữu cơ – khoáng được hình thành khi những dinh dưỡng khoáng chất được kết hợp với quá trình phân giải hữu cơ. Chúng có tác dụng hạn chế tình trạng xói mòn hoặc rửa trôi lượng dinh dưỡng vốn có. Nhờ chất mùn có ở trong phân bón hữu cơ mà kết cấu của đất cũng trở nên ổn định hơn, cho phép bà con sử dụng để canh tác trong thời gian lâu dài.

1.6 Tăng sự hấp thu dinh dưỡng cho cây trồng

Một vai trò nữa của phân bón hữu cơ là tăng cường khả năng hấp thụ cho cây trồng. Nhờ vào những dưỡng chất đa lượng, trung lượng và vi lượng mà các vi sinh vật hữu ích trong đất sẽ hoạt động mạnh mẽ hơn giúp cho rễ cây dễ dàng hấp thu dinh dưỡng. Bộ rễ của cây cũng nhờ thế mà phát triển khỏe mạnh, cắm sâu và chặt vào trong đất để hút dinh dưỡng.

1.7 Tăng cường đề kháng

Nhờ sự phát triển của vi sinh vật có ích trong phân hữu cơ cùng bộ rễ khỏe mạnh nên sức đề kháng của cây trồng được tăng cường. Vì vậy, cây trồng có thể chống chịu lại được bệnh dịch, sâu hại cũng như tác động phức tạp từ thời tiết. Do đó, sản lượng thu hoạch từ cây trồng nhiều hơn, chất lượng tốt hơn.

1.8 Tăng cường chất lượng nông sản

Bởi vì vai trò của phân bón hữu cơ là cung cấp dinh dưỡng mà không tồn dư độc hại hoặc thừa đạm, cho nên chất lượng nông sản cũng sẽ được tăng cao. Nếu như dùng phân bón hữu cơ thì sau khi thu hoạch bạn sẽ thấy nông sản có màu sắc và hương vị đặc trưng hơn, màu sắc tự nhiên, chất lượng đảm bảo và rất an toàn đối với người sử dụng, không mang theo bất cứ chất độc hại nào.

1.9 Thân thiện môi trường

Phân bón hữu cơ có khả năng phân hủy được hoàn toàn ở trong môi trường tự nhiên, bởi vậy mà không những tăng cường được kết cấu cho đất mà còn thân thiện với môi trường. Chúng sẽ khiến cho đất lọc đi được các chất độc hại, giảm đi tính độc ở trong đất để cây trồng phát triển tốt hơn, bảo vệ cho môi trường. Đây có thể nói là ưu điểm lớn nhất đến từ phân bón hữu cơ.

1.10 Tiết kiệm chi phí

Vì được làm từ chất thải của động vật, gia cầm gia súc hoặc là rác thải thực vật nên sử dụng phân bón hữu cơ sẽ tiết kiệm được chi phí. Thậm chí, có thể cải tạo đất, tăng khả năng giữ nước và giữ ẩm cho cây nên không cần phải tưới tiêu nhiều. Nhờ đó, bà con sẽ tiết kiệm được công sức và chi phí mà vẫn đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho cây trồng.

Xem thêm chi tiết về phân hữu cơ: Phân hữu cơ là gì? Cách làm phân hữu cơ bón cây ngay tại nhà

⫸ Xem thêm: Cách ủ phân bò nhanh hoai mục bón cây

2. Vai trò của phân bón vô cơ

Khác với phân bón hữu cơ, thì phân vô cơ lại được tổng hợp từ hóa học và sử dụng dưới dạng muối kháng. Để sản xuất loại phân này thì cần áp dụng những quy trình từ công nghiệp và bón cho cây trồng. Vai trò của phân bón vô cơ là cung cấp dinh dưỡng thiết yếu cho cây trồng phát triển như là đạm, lân, kali…. Thậm chí là có cả phân hỗn hợp, phân phức hợp hay la phân vi lượng nữa.

Trong quá trình sử dụng phân bón vô cơ, nếu bà con không biết cách dễ gây ra hiện tượng tồn dư chất độc trong đất và cây trồng. Việc này để lại hậu quả nghiêm trọng với người sử dụng sản phẩm rau củ quả do nhiễm độc từ phân bón, ảnh hưởng nghiệm trọng đến sức khỏe con người. Vậy nên, thay thế phân bón vô cơ bằng hữu cơ đang được khuyên dùng.

Vai trò của phân bón vô cơ là giúp tăng nhanh năng suất cây trồng và đẩy mạnh sản lượng thu hoạch. Chúng có thể giúp cây phát triển mạnh nhưng không lâu dài, không có tính bền vững. Đặc biệt là khi bà con sử dụng đúng liều, không đúng cách, không đúng thời điểm hoặc không đúng loại thì sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Nếu chúng ta lạm dụng phân bón vô cơ thì đất đai, môi trường và cả cây trồng đều bị ảnh hưởng. Loại phân này có nguồn gốc chủ yếu từ axit sẽ khiến đất bị giảm độ pH tự nhiên, nhiễm độc, nhiễm chua, tích tụ kim loại, phá hủy cấu trúc của đất canh tác. Đối với môi trường, phân bón vô cơ làm mất đi sự cân bằng của hệ sinh thái, khiến cây trồng mẫn cảm hơn với dịch bệnh.

Hậu quả của việc sử dụng phân bón vô cơ: khiến cho vi sinh vật hữu ích có ở trong đất mất đi, gây ra thương tổn đối với phần rễ của cây, ảnh hưởng tới việc hấp thụ dưỡng chất. Thậm chí, nếu chúng ta dùng phân vô cơ không hợp lý có thể khiến cho tỷ lệ nhiễm bệnh của cây trồng tăng cao. Đất canh tác cũng vì thế mà thoái hóa nghiêm trọng.

Tuy nhiên, phân bón vô cơ có tỷ lệ dưỡng chất rất cao và có thể tan dễ dàng giúp cây hấp thụ một cách nhanh chóng và mạnh mẽ hơn. Bởi lý do này mà phân bón vô cơ vẫn được nhiều nơi sử dụng.

⫸ Xem thêm: Phân bón NPK là gì? Cách bón phân NPK cho cây trồng đạt năng suất cao

3. Nhận biết cây trồng có đủ phân bón

Căn cứ vào vai trò, tác dụng, ưu nhược điểm của phân bón hữu cơ và vô cơ hẳn bà con đã biết nên ưu tiên sử dụng loại phân nào nhiều hơn trong quá trình trồng trọt. Việc lạm dụng hoặc dùng phân bón không đúng lượng sẽ gây tác hại nghiêm trọng, ít nhất là tốn kém chi phí, công sức của người canh tác, lớn hơn là ảnh hưởng tới sức khoẻ con người, gây ô nhiễm môi trường xung quanh. Vậy, làm sao để nhận biết cây đã có đủ lượng phân cần thiết?

• Tình hình sinh trưởng của cây bình thường, thân – hoa – lá có màu sắc và kích thước/trạng thái bình thường.
• Cây trong vườn phát triển đồng đều về:  độ khỏe mạnh, hình dáng bên ngoài, năng suất thu hoạch trong cùng khu vực.
• Chiều cao, số cành, nhánh, lá… kích thước của hạt, quả…. không có sự bất thường hay là quá khác biệt trong cùng diện tích trồng.
• Mức độ tác động của sâu hại tới cây trồng ít, không có nhiều sâu hại hoặc là mật độ ít, không gây nguy hiểm.

4. Nguyên tắc bón phân hữu cơ và vô cơ hiệu quả

Muốn phân bón phát huy tối đa công dụng bà con cần bón đúng cách, đúng quy trình, đúng nguyên tắc:

4.1 Bón phân phải đúng loại

Mỗi loại cây trồng tùy từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển sẽ cần những loại phân khác nhau: 

• Nếu là giai đoạn cây còn non cần tăng cường lượng đạm để kích thích thân và lá cây phát triển
• Nếu là giai đoạn ra hoa, bạn cần bổ sung thêm phân lân nhằm kích thích ra hoa nhiều, đậu quả sai.
• Nếu là giai đoạn nuôi trái chúng ta cần bón nhiều kali để cải thiện chất lượng nông phẩm khi thu hoạch.

Bà con nên kết hợp giữa việc sử dụng phân bón hữu cơ và vô cơ nhằm tạo môi trường tốt nhất cho cây trồng phát triển đồng thời không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái đất. Các chuyên gia đưa ra lời khuyên: Ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ nhiều hơn sẽ góp phần phát triển nền nông nghiệp sạch, bền vững.

4.2 Bón phân phải đúng liều lượng

Nhân tố quan trọng góp phần phát huy công dụng của phân bón đối với cây trồng là sử dụng đúng liều lượng: 

• Nếu bón quá ít phân sẽ khiến cây thiếu dinh dưỡng nên phát triển kém. Ngược lại, nếu bà con bón quá nhiều phân sẽ khiến cây ngộ độc, cháy lá, cháy rễ, giảm năng suất, thậm chí có thể khiến cây bị chết.
• Tuân thủ đúng hướng dẫn của nhà sản xuất về liều dùng đối với từng loại cây, đặc điểm đất canh tác và giai đoạn phát triển của cây.

4.3 Cần bón phân đúng cách

Cách bón phân cũng ảnh hưởng đến hiệu quả hấp thu dinh dưỡng của cây trồng. Hiện nay, có cách bón phân phổ biến nhất:

• Bón rải: Thích hợp với phân dạng hạt, bón rải giúp các hạt phân bố đều trên mặt đất. 
• Bón theo hốc hoặc theo hàng: Cách bón này bà con nên áp dụng khi trồng cây theo luống, theo hàng, theo hốc. Bón phân như thế giúp cây dễ hấp thụ, hạn chế lãng phí phân.
• Bón qua lá áp dụng đối với các loại phân bón dạng lỏng. Phun lên lá cây sẽ hấp thụ nhanh, đặc biệt hiệu quả đối với cây trồng thiếu dinh dưỡng cấp tính. 

5. Dấu hiệu nhận biết cây trồng thiếu thừa phân bón

Khi trồng cây, việc cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây là điều hết sức quan trọng. Nếu bạn bón quá ít hoặc quá nhiều đều ảnh hưởng không tốt đến quá trình phát triển của cây. Vậy, dựa vào đâu để biết cây thiếu thừa phân?

5.1 Cây thiếu phân:

• Nếu thiếu đạm thì lá non của cây sẽ nhạt màu, cây sinh trưởng chậm, cành và nhánh kém phát triển. 
• Trường hợp thiếu lân thì rễ cây chậm phát triển, cá màu tím hoặc màu đỏ sẫm, chậm ra hoa và ra hoa ít
• Nếu thiếu kali: Mép lá có hiện tượng bị cháy, lá cây màu vàng hoặc màu nâu, cây dễ bị sâu bệnh tấn công
• Nếu thiếu vi lượng và trung lượng: vàng lá, xoăn lá, cây có thể bị biến dạng, xuất hiện các đốm hoại tử trên lá.

5.2 Cây thừa phân:

• Khi thừa đạm, cây sẽ phát triển nhanh nhưng thân cây mềm, dễ bị đổ ngã, lá cây màu xanh đậm, cây dễ nhiễm bệnh.
• Nếu thừa lân thì khả năng hấp thụ các dưỡng chất quan trọng như: Sắt, mangan, kẽm bị hán chế. Do đó, cây trông rất còi cọc.
• Khi dư thừa kali: Cây trồng có biểu hiện ức chế hấp thụ canxi, magie nên gây ra hiện tượng cháy lá hoặc xoăn lá.
• Nếu dư thừa phân bón nói chung: Đất trồng sẽ có hiện tượng nhiễm mặn, dù đủ nước nhưng cây vẫn bị héo, chết rễ hoặc rễ bị tổn thương.

Vai trò của phân bón hữu cơ và vô cơ đối với cây trồng cũng như tác động của chúng đối với đất – cây trồng chúng tôi đã làm rõ nói trên. Hy vọng rằng, với những thông tin đã được cung cấp, bà con sẽ có thêm kinh nghiệm hay để chăm sóc cây trồng, góp phần nâng cao hiệu quả trồng trọt. Chúc bạn lựa chọn được loại phân phù hợp và có mùa màng bội thu.

Tìm hiểu thêm: Bật mí các cách bón thúc cho cây trồng hiệu quả cao

⫸ Xem thêm: Cách sử dụng phân dê bón lan, hoa hồng và cây trồng

Thông tin liên hệ

Chế phẩm vi sinh Đức Bình – Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng chế phẩm sinh học chuyên nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng các dòng sản phẩm: Men vi sinh, men bể phốt, men xử lý nước thải, men thuỷ sản, chế phẩm sinh …

Địa chỉ : 1B Ngõ 774 Kim Giang, Thanh Liệt, Hà Nội
SĐT: 0934.214.579
Hotline: 024.66.55.46.86

Mua hàng/Zalo: 0986.658.698
Email: chephamvisinhungdung@gmail.com
Website: https://webvisinh-mai.webmanhan.com
FB: https://www.facebook.com/chephamvisinhhanoi